Jaeunsa va Choju Sunim

1990-yilda bo‘lajak rahnamo Xeinsa monastirida rohiblik yo‘liga kirdi, oradan bir yil o‘tib, 1991-yilda esa Sovet Ittifoqiga yuborildi — va o‘sha yiliyoq uning parchalanishini, respublikalarning mustaqillikka erishuvini o‘z ko‘zi bilan ko‘rdi.

1992-yilda u Koreys madaniyati assotsiatsiyasi tashqi aloqalar bo‘limining birinchi rahbari va koreys madaniyatini tiklash harakati tashabbuskorlaridan biri bo‘ldi. O‘sha yili Sovet Ittifoqida birinchi marta Dano bayramini o‘tkazdi va uning kelib chiqishini odamlarga tushuntirdi. Keyin to‘ylar, dafn marosimlari, oltmish yosh nishonlari — u saqlab qolishga va avloddan avlodga yetkazishga ko‘maklashgan koreys urf-odatlari keldi; assotsiatsiya nashrida bu an‘analar haqidagi kitob chop etildi.

Ittifoq parchalangandan keyin tibbiyot qanday ahvolga tushganini ko‘rib, u an‘anaviy koreys tabobati va igna bilan davolashni o‘rgandi hamda ko‘p yillar bemorlarni bepul qabul qildi.

Jaeunsa ibodatxonasi Xeinsa monastiri qoshidagi Pennyonam skitida yashagan muhtaram Songchxol Budda haykallarini in‘om etgani va uning barpo etilishiga fotiha bergani tufayli vujudga keldi.

1992-yilda ibodatxona diniy tashkilot sifatida rasman ro‘yxatdan o‘tkazilib, Xeinsa tasarrufiga berildi. Choju Sunimning o‘zi o‘sha yillarda asosan Rossiya va Ukrainada ishlardi.

Songchxol hayotdan ko‘z yumgach, u yolg‘iz qoldi va O‘zbekiston, Qozog‘iston hamda Rossiyada buddaviylik ishini davom ettirdi. 1997-yilda Xeinsa boshqarayotgan Toshkentdagi Jaeunsa yetarlicha qarovsiz qolgani sabab o‘t qo‘yish oqibatida butunlay yonib ketdi, diniy tashkilot sifatidagi ro‘yxati esa bekor qilindi.

Mahalliy buddaviylar va Xeinsaning iltimosiga ko‘ra, u ibodatxonani qaytarib oldi va tikladi. Chet eldagi missiya koreys ordenlarini kam qiziqtirardi, mahalliy aholi esa buddaviylik haqida deyarli hech narsa bilmasdi — ibodatxonani saqlab turish uchun pulni o‘zi topishga, hatto chayqov savdosigacha borishga to‘g‘ri keldi.

Dinga sovetcha munosabat merosi hali tirik bo‘lgan yillarda u an‘anaviy koreys madaniyati atrofida o‘zaro tushunish va hamjihatlikka erishdi: koreys teatrini qo‘llab-quvvatladi va sahna asarlariga ko‘maklashdi, dafn marosimlari, to‘ylar va yubileylarni boshqardi.

U YUNESKOning mahalliy tuzilmalari va xotin-qizlar qo‘mitasi bilan hamkorlik qildi, faxriylar uyushmalari va bolalar uylariga muntazam ko‘maklashib keladi. 2015-yildan beri rasmiy taklif asosida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari qo‘mitasida buddaviylik vakili sifatida ishtirok etadi va mamlakatdagi barcha diniy jamoalar bilan yaxshi munosabatda.

O‘zbekiston koreyslarining huquqlarini himoya qilish uchun u Koreyslar assotsiatsiyasi ta‘sischilaridan biri bo‘ldi, uning birinchi kengashiga kirdi va koreys gazetasini chiqarishda qatnashdi.

Koreys to‘ylari yapon bog‘ida o‘tkazilayotganini ko‘rib, u Koreya prezidenti devoniga va parlamentga murojaat qildi, Seul bog‘lar boshqarmasi bilan muzokara olib bordi. Rad javobini olgach esa Koreyaning O‘zbekistondagi elchisini Koreys bog‘i zarurligiga ishontirdi va u bilan birga qurilishga erishdi. Koreys madaniyati assotsiatsiyasi raisi Sergey Pak taklifi bilan Koreys madaniyat uyi uchun ham murojaat qildi. Natijada Toshkentda bog‘ ham, madaniyat uyi ham paydo bo‘ldi.

Markaziy Osiyodagi Tinch birlashuv kengashi raisi bilan birga u Turkistondagi koreys keksalar uyiga tibbiy va ijtimoiy yordam ko‘rsatdi.

2006-yildan 2020-yilgacha u Qozog‘istonda o‘tadigan Jahon va an‘anaviy dinlar yetakchilarining qurultoyida Jogye ordeni vakili bo‘ldi, 2006-yilda esa buddaviylik delegatsiyalarining vakili etib saylandi. Bu faoliyati uchun ikki marta Qozog‘iston Prezidenti mukofotiga sazovor bo‘ldi.